ปะหน้ากันวันก่อน ผมถามรัฐมนตรีปิยสวัสดิ์ อัมระนันทน์ แห่งกระทรวงพลังงาน ว่า ถ้าราคาน้ำมันดิบของโลกพุ่งพรวดพราดไปที่ 200 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล อย่างที่ผู้นำเวเนซุเอลา ฮูโก ชาเวซ เพื่อนซี้ของประธานาธิบดี มาห์มู๊ด อามาดิเนจาร์ด แห่งอิหร่าน ที่ประกาศกลางที่ประชุมของกลุ่มโอเปค จะเกิดอะไรขึ้น?

กรุงเทพธุรกิจออนไลน์ :    รัฐมนตรีพลังงานคนนี้ตอบด้วยสีหน้าปกติมากๆ ว่า

"ถ้าราคาน้ำมันดิบขึ้นไปที่ 200 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เศรษฐกิจโลกคงชะลอลง แต่เศรษฐกิจโลกอาจจะรับมันได้ดีกว่าที่เราคิด เพราะว่า...ถ้ามันไปถึงจุดนั้น ราคาน้ำมันเบนซินในไทยก็คงจะไปอยู่ที่ประมาณ 60 บาทต่อลิตร ซึ่งแปลว่าการใช้น้ำมันเบนซินก็จะลดลง...ถามว่ายังมีการใช้ต่อไปไหม? ผมว่าจะยังคงมีการใช้ต่อเพราะรถยนต์ที่ซื้อมานั้นราคาแพงกว่าเยอะ...แม้ราคาน้ำมันจะขึ้นมา 30 บาทต่อลิตร ก็ยังต่ำมากเมื่อเทียบกับค่าเช่ารถยนต์ หรือค่าดอกเบี้ยในการผ่อนรถยนต์"

คุณปิยสวัสดิ์ บอกว่า ที่ผ่านมา ราคาน้ำมันเคยขึ้นจาก 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลมาเป็นเกือบ 100 ดอลลาร์ แต่เศรษฐกิจโลกก็ยังขยายตัวได้พอสมควร

ทำไมจึงเป็นเช่นนี้?

คุณปิยสวัสดิ์ วิเคราะห์ว่า "ผมคิดว่าสาเหตุสำคัญเป็นเพราะว่ารายได้ที่ผู้ผลิตน้ำมันได้ไปจากราคาที่เพิ่มขึ้นนั้นมันหมุนกลับมาในเศรษฐกิจโลกได้เร็วพอสมควรในเรื่องการลงทุน หรือการซื้อสินค้าจากประเทศที่ส่งไปขายให้กับประเทศสมาชิกโอเปค อย่างไทยเรา และฟิลิปปินส์ ก็ได้เงินเยอะแยะจากการท่องเที่ยวของประเทศที่รวยจากน้ำมัน อย่างฟิลิปปินส์ได้รายได้อย่างมากจากคนงานที่ไปทำงานในตะวันออกกลาง ประเทศไทยก็ได้นักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น การรักษาพยาบาลจากข้างนอกเพิ่มขึ้น...และการส่งออกไปตะวันออกกลาง เช่น รถยนต์ ก็เพิ่มขึ้นเยอะมาก..."

รัฐมนตรีพลังงานบอกว่า แนวโน้มราคาน้ำมันเพิ่มทำให้ราคาสินค้าเกษตรก็สูงขึ้น ไทยก็พลอยได้รับประโยชน์จากรายได้การส่งออกสินค้าเกษตร ที่บรรเทาปัญหาจากราคาน้ำมันแพงไปได้บ้างเช่นกัน

เหตุที่เป็นเช่นนี้ ก็เพราะสินค้าเกษตรหลายตัวเอาไปทำเป็นเชื้อเพลิงทดแทนน้ำมัน

"ดังนั้น จะเห็นว่าราคาน้ำตาล ราคาอ้อย มันสำปะหลัง ข้าวโพด น้ำมันปาล์ม ล้วนปรับตัวสูงขึ้นไป...และประโยชน์เหล่านี้ก็กลับมาสู่ประเทศที่ผลิตสินค้าเกษตรเหล่านี้เพื่อส่งออก...และการลงทุนที่กลับเข้ามาก็วนกลับเข้ามาในตลาดการเงินในประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนาหลายประเทศ...ทำให้ดอกเบี้ยไม่สูง ดัชนีตลาดหุ้นเพิ่มขึ้นไปค่อนข้างมาก..."

เขาถามผมว่า สังเกตไหมว่าแม้ราคาน้ำมันดิบจะสูงขึ้นไปใกล้ๆ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล แต่โลกยังเต็มไปด้วยสภาพคล่องในตลาดการเงิน ราคาหุ้นก็ขึ้นเอาๆ..."ส่วนหนึ่งก็เกิดจากที่เงินมัน recycle กลับมาสู่เศรษฐกิจโลก ดังนั้น ผลกระทบต่อผู้นำเข้าน้ำมันมีแน่นอน แต่อาจจะไม่มากอย่างที่เราคิด..."

แต่คุณปิยสวัสดิ์ก็ยืนยันว่า "ถ้าเราต้องการลดผลกระทบเรื่องราคาน้ำมัน วิธีเดียวก็คือการลดการใช้น้ำมัน ไม่มีหนทางอื่น"

ผมถามว่า ในฐานะรัฐมนตรีพลังงาน ลึกๆ ในใจอาจจะอยากให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงไปอย่างรวดเร็วเพื่อกดดันให้ผู้บริโภคไทยลดการใช้น้ำมันอย่างจริงจังหรือเปล่า?

คุณปิยสวัสดิ์ตอบว่า "ถ้าราคาน้ำมันดิบขึ้นไปที่ 200 ดอลลาร์ ก็จะเกิดการพยายามใช้พลังงานทดแทนอย่างมากและอย่างเร็ว...คนจะช็อก คนจะตกใจ โดยเฉพาะในช่วงแรก ก็อาจจะด่ารัฐมนตรีพลังงาน แต่นั่นอาจจะเป็นผลดีต่อโลกในระยะยาว เพราะจะทำให้การพัฒนาพลังงานหมุนเวียนในไทย ไม่ว่าจะเป็นขยะ ลม แสงอาทิตย์ แก๊สโซฮอล์ ไบโอดีเซล เดินหน้าไปอย่างรวดเร็วมากขึ้น ซึ่งจะนำไปสู่การลดลงของการใช้น้ำมันในโลกอย่างฉับพลันทันตา..."

คงไม่ได้หมายความว่า คุณปิยสวัสดิ์อยากเห็นสงครามในตะวันออกกลางในเร็ววัน เพื่อดันราคาน้ำมันให้แพงลิ่ว เพื่อจะได้กระตุ้นคนไทยให้ประหยัดพลังงานอย่างจริงจังใช่ไหม?

คุณปิยสวัสดิ์หัวเราะ สั่นหัว เพราะเป็นคำถามที่ไม่ต้องตอบ แค่ยิ้มก็รู้ใจ อะไรทำนองนั้น

เห็นหรือยังว่าการวิเคราะห์ผลกระทบของแนวโน้มราคาน้ำมันนั้น มองจากมุมใดมุมหนึ่งไม่ได้เป็นอันขาด